خانه » یادداشت ها » چرا همدیگر را قبول نداریم؟

چرا همدیگر را قبول نداریم؟

چرا همدیگر را قبول نداریم ؟

دلیل یک. به نظر می­ رسد افراد از طریق تجربه، یاد می­ گیرند که برای بسیاری از کارهای مثبتی که انجام می­ دهند، جواب مناسبی دریافت نمی­ کنند، آنها در نوجوانی و جوانی به تدریج می­ آموزند که کارهای زیر، خیلی فایده و عاقبتی ندارند:

    

خوبی کردن، رعایت کردن، ملاحظه کردن، منصف بودن، جبران کردن، احترام گذاشتن، جا باز کردن برای دیگران، توانایی دیگران را تقدیر کردن، سهم برای دیگران قایل شدن، انجام وظیفه نسبت به دیگران، نوبت را رعایت کردن، حریم شخصی افراد را ملاحظه کردن، با ادب بودن، وقت گذاشتن، سرموقع رسیدن، گره­ ای را از دیگران باز کردن، پول قرض دادن، حمایت کردن، بد نگفتن، بدی شخصی را نخواستن، کمک کردن و صدها کار مثبت دیگر.

    

وقتی افراد از همسایه، دوست، همکار، محیط کار و دستگاه های اجرایی در برابر کارهای مثبتی که انجام می ­دهند، جواب شایسته نمی­ گیرند راه خود را می­ روند. و سپس به تدریج از خود می­ پرسند: چرا باید رعایت کنم و وقت بگذارم وقتی از طرف مقابل برخوردِ مثبتی نمی ­بینم. نتیجه آنکه، جامعه مدنی شکل نمی­ گیرد و افراد به گروه های بسیار کوچک رو می­ آورند؛ آنچه جامعه ­شناسان بدان، ذره ذره شدن جامعه می­­ گویند (Atomization). جبران کردن (Reciprocation) و انتظار جبران داشتن، جزیی از طبع بشر است. وقتی به شخصی که اتومبیل خود را نه دوبله بلکه در ردیف سوم در خیابان پارک کرده می ­گویید: لطفاً قدری جلوتر پارک کنید تا مزاحم رفت و آمد مردم نشوید و پاسخ می ­شنوید: من هر جا دوست داشتم پارک می­ کنم، خودبخود و اتوماتیک می ­آموزید، رعایت کردن معنا ندارد. افراد تجربه می ­کنند که به طور واقعی و جدی، دیگران را قبول نکنند و حداقل این است که بی­ تفاوت شوند؛

     دلیل دو. ساختارهای بسیار قدیمی، دو خصلت نسبتاً پایداری را در افراد شکل داده ­اند: حذف و انحصار. چون افراد رعایت یکدیگر را نمی­ کنند و مرتب حریم ­ها را می­ شکنند، دو خصلتِ، حذف دیگران و ایجاد انحصار جایگزین رفتار معقول و تعامل معقول می­ شوند. افراد نسبت به همه شهروندان، احساس وظیفه نمی­ کنند بلکه در گروه های بسیار کوچک، هوای همدیگر را دارند. وقتی شخصی خارج از یک گروه است و مورد وثوق و اعتماد نیست، حذف می­ شود. افراد در درون و ناخودآگاه به خود می ­گویند: شخصی را قبول کنم که برای "من" فایده ­ای داشته باشد. حذف و انحصار باعث می ­شود تا "ما" شکل نگیرد و ارتباطات اجتماعی خلاصه شود در: من و دوستان من. در فرهنگ شرق آسیا، مفاهیمی مانند: ما، جمع، عامه، عموم و مردم بسیار مقدس هستند و به همین دلیل  LG، Samsung، Toyota و Panasonic شکل می­ گیرند. زیمنس و بنز براساس تفکرات لیبرالی شکل گرفته­ اند اما پاناسونیک و سامسونگ براساس تفکرات کنفوسیوسی به وجود آمده­ اند. هم آلمانی ­ها و هم ژاپنی­ ها، در رعایت کردن حدود و حقوق یکدیگر، تجربه مثبت کسب می­ کنند و می­ آموزند که همدیگر را قبول کنند و اعتماد کنند. آنقدر افراد رعایت هم را می­ کنند که حذف و انحصار بی ­معنا می­ شوند.  وقتی فرد اولویت داشته باشد، قهرمان شدن و خودنمایی نیز رشد می­ کنند. خودخواهی و Ego همه جا سایه می­ افکنند. وقتی درک دیگران، فهم دیگران و رعایت دیگران اهمیت نداشته باشند، خود بزرگ ­بینی و خود بزرگ ­پنداری ناخواسته پرورش پیدا می­ کنند. چرا در کشورهای جهان سوم علم و دانش رشد نمی­ کند؟ چون افراد حاضر نیستند بر آنچه دیگری انجام داده صحه بگذارند و آجری بر روی آجرهای گذشته بگذارند. چرا رنسانس علمی در اروپا صورت گرفت چون هر اندیشمندی و مخترعی، کار قبلی را گرفت و بر روی آن بنا کرد. او را نقد کرد ولی حذف نکرد. نظر قبلی را گرفت و آن را بهتر کرد. چرا گفته می­ شود چهار مرحله از انقلاب صنعتی داشته ­ایم چون به عنوان مثال، نسل دومی ­ها بر کارهای نسل اولی­ های کامپیوتر، بنا کردند، آنها را   حذف نکردند، یکدیگر را نابود نکردند، تخریب نکردند بلکه آنرا بهبود بخشیدند تا صنعت کامپیوتر که زمانی در IBM  خلاصه شده بود امروز به نرم­ افزار  Blockchain تبدیل شود. در کشورهایی که "جمع" شکل نگرفته، تجربیات منقطع هستند، مرتب اشتباهات گذشتگان تکرار می­شوند، هر فردی به دنبال دُکّان خودش است، ارتباط و اتصال و تداوم نیست. محمدرضا شاه از پدرش نیاموخت که مدیریت یک کشور نمی ­تواند یک نفره باشد. جمعی فکر و عمل نکرد. آنقدر حذف کرد و انحصار ایجاد کرد که در نهایت نتوانست انبوهی از مسایل غفلت شده را حل کند؛

     دلیل سه. افراد اگر یکدیگر را قبول کنند، مجبور می ­شوند در کار و پیشبرد کار Share کنند و شریک پیدا کنند. Share کردن یعنی جمعی فکر کردن. جمعی کاری را انجام دادن. جمعی مشکلی را حل کردن. این از ابهت و شوکت افراد می­ کاهد. نمی­ توانند قهرمان شوند و خودنمایی و خودبزرگ پنداری را به نمایش بگذارند (Self-obsession). در چنین شرایطی، فرد خیلی مهم ­تر از جمع است و خیلی جلوتر از جمع حرکت می­ کند. کار، حل موضوع، سازمان، جامعه و کشور خیلی اهمیت ندارند؛ فرد و عظمت فرد مهم است. این فرهنگ به  مریدپروری منجر می ­شود.  Shareکردن یعنی نفی فرد و اهمیت جمع. علاوه بر این، افرادی که اهل Share کردن هستند دو ویژگی را در خود به صورت غیرمستقیم ایجاد می­ کنند: اول، اخلاقی ­تر می­ شوند و خودخواهی­ های آنها کاهش پیدا می­ کند و دوم، بیشتر یاد می­ گیرند چون با صدای بلند اعلام می­ کنند: من خیلی مسایل را نمی­ دانم. به من بیاموزید. ممکن است فقط کسری از مسایل را بفهمم. شاید بدانم. شاید هم ندانم. این گونه افراد به طور واقعی متواضع می­ شوند و اَداهای مصنوعی تواضع را نمی ­توانند از خود نشان دهند. Share کردن و خصلت Share کردن در جوامعی یافت می­ شود که جمع مقدم بر فرد باشد و حقوق اکثریت، مقدم بر خودخواهی­ های فردی باشد؛

     دلیل چهار. در جاهایی افراد یکدیگر را قبول ندارند که تفاوت میان نظر (Opinion) و تخصص (Expertise) را نمی ­دانند. همه انسان ها حق دارند نظر بدهند و از مطالعات و تجربیات و مشاهدات خود استفاده کنند. ولی تصمیم­ سازی و تصمیم­ گیری صرفاً در دایره افراد متخصص انجام می­ پذیرد. در جاهایی که تخصص مبناست، افراد، متخصصین را می ­پذیرند و قبول می­ کنند. تخصص از سه طریق قابل شناسایی است: ۱) تحصیلات کیفی (و نه ضرورتاً مدرک)، ۲) تجربه و ۳) تولید متون. داشتن مدرک با متخصص شدن متفاوت است. دانشگاه و محل تحصیل، سطح دانش اساتیدی که یک فرد تحصیل کرده در معرض آنها قرار گرفته تعیین کننده هستند. هر فردی که مدرک دکتری داشت دلیل بر تخصص او نیست. در کشورهای غربی، دانشگاه هایی هستند که اگر فردی چندبار به آنها سر بزند، حضور فیزیکی داشته باشد و احیاناً گپی با چند استاد تدارک ببیند، در مدتی کوتاه، دکتری هم می­تواند بگیرد. از افراد باید پرسید: شما کدام دانشگاه درس خوانده ­اید؟ اساتید شما چه کسانی بوده ­اند؟ کدام متون را خلق کرده ­اید؟ تولید انبوه مدرک ­داران باعث می­ شود که آنها، دیگران را قبول نداشته باشند چون خود، مجوز اظهارنظر پیدا کرده ­اند. وقتی مدرک ­داران ده ها برابر تحصیل کرده­ ها می­ شوند و هرم تخصص و دانش و کیفیت تحصیل اصالت خود را از دست می­ دهند، شرایط به گونه­ ای شکل می­ گیرد که همه خود را حداقل در داشتن دکتری مساوی می ­دانند. در کشوری که راحت دکتری می­ دهند، به تدریج تخصص از بین می­رود. وقتی دانشگاه های گلابی (ضعیف و کم کیفیت) گسترش پیدا می­ کنند، معنای تخصص از میان می­ رود و غرور کاذب فردی رشد می­ کند. جامعه ­ای که تفاوت میان مدرک ­دارها و تحصیل­ کرده ­ها را بداند، به معنای تخصص هم پی می­ برد. وقتی فردی در لابلای ده ­ها کار و سمت اجرایی از دانشگاهی که رتبه جهانی ۹۰۰۰ دارد دکتری می ­گیرد طبعاً ادعا پیدا می­ کند و دیگران را هم قبول ندارد در حالی که نه درست کلاس رفته، نه درست متون خوانده، نه درست دانشجو بوده و نه درست تحقیق انجام داده­ ولی مدرک دکتری به او مجوزی می ­دهد که "لیست کردن مشکلات جامعه" را به عنوان علم و تخصص به دیگران تحویل دهد. درست درس خواندن در متخصص شدن بسیار کلیدی است.

     آیا این چهار دلیل، تقدم و تأخر دارند؟ اصلاح امور از کجا شروع می ­شود؟ دو راه­ حل و راهبرد قابل طرح است: یکی تخصصی شدن تصمیم­ سازی­ ها و  تصمیم­ گیری­ ها و خروج از مرید پروری، فرهنگ حذف و حلقه ­های انحصار و دوم، تشخیص، اجرا و پرورش فرهنگ مدنی. آموزش گسترده مدنیت برای رعایت حقوق یکدیگر، حساس بودن به قول، وفای بعهد و جا باز کردن برای یکدیگر. تحقق این امور، سهل نیستند. صرفاً با سخنرانی هم بوجود نمی ­آیند. دهه ­ها طول کشید تا اروپایی­ ها به سرمایه اجتماعیِ همکاری و اعتماد متقابل دست یابند. آسیایی­ ها این سرمایه اجتماعی را در مکتب کنفوسیوس یافتند. اصل در این چهار دلیل، دستیابی به جمع است. سرمایه، فناوری، صنعت، رشد اقتصادی، مزیت نسبی و تولید ثروت عموماً در قالب سرمایه اجتماعی جمع قابل تحقق هستند. آلمان، ژاپن و اخیراً کره جنوبی نمونه­ های بارز این واقعیت هستند. هیچ کشوری نم ی­تواند بدون تئوری پیشرفت کند. مبنای این تئوری، ایجاد سرمایه­ های اجتماعی- فرهنگی هستند: تعامل، اعتماد، همکاری، برای یکدیگر جا باز کردن و رعایت حدود یکدیگر. سپس با این زیربنا می­توان به شاخص ­های رشد و توسعه اقتصادی و سپس آزادی دست یافت. مسئولیت این تشخیص و تغییر نزد نخبگان سیاسی است.

اشتراک گذاری در :

بیش از ۱۲ واکنش

  1. سعید آقائی گفت:

    درود

    ممنون از روشنگری و طرح موضوع.

  2. عماریاسر گفت:

    باسلام و احترام. ضمن قدردانی از تلاش هایی که در راستای آسیب شناسی ایرانیان و جامعه ایرانی به کار بسته اید؛ به نظر می رسد مشکل ما در همان ژن های فرهنگی نهفته است چرا که جامعه ایرانی همیشه دنبال سوشیانت، قله فاف، سیمرغ و رستم ها بوده است. ژن فرهنگی و فکری ما معیوب است…

  3. yashar گفت:

    مر دم کره زمین سا کنا نش وحشی تر از حیوا نات
    جنگل هستند چو ن در جنگل قا نون طبیعت حا کم
    ا ست
    ولی بین او لا د بشر قا نون بمب ا تم
     
    کشوری که بمب اتم دارد هم قا نون طبیعت را و هم
    قا نو ن انسا ن بو دن را زیر پا می گذا رد
    و یک بلبل ها ی در و غ گو به ا سم ر سا نه خبری
    غر بی و نو کرا نش از حقو ق بشر حر ف می زند

    در تجا وز به سو ریه زیر میز به پو تین حق
    سقوط را می د هند بعد ما نده به شرف شخص مفعول
    چقدر بگیرد چقدر بد هد

    بی مخ ها دیگر منطقه نتوا نستند بمب اتم دا شته
    با شند چو ن ا رما ن ها یی دا شتند ودر  سا زما ن ملل حین سخنرا نی معجزه می کر دند

    خلا صه ار با ب ها معا مله را می کنند
    وا ی به روز خو ر ده ما لک – حر ف قد یمی ها

    در خوا ب ها زند گی بس است ا یها لا یرو نی

    مثل اینکه خو ا ب سنگینه

    هنو ز سر نر خ پیا ز و دلا ر گیر کر ده اند
    و هم و طنش را به خا طر زبا ن غیر فار سی دا شتن
    تبعیض می کند همین اصلا ح طلبا ن از این نجس
    کا ری می کنند با بعضی رسا نه ها مثل زما ن شاه

  4. علیرضا سمساریلر گفت:

    سلام متاسفانه کسانی بر کرسی نخبگان مملکت تکیه زده اند که خود اغلب عاری از این مشخصه ها هستند با ین معضل چه باید کرد اریش فروم میگوید متاسفانه کسانی مسئولیت تربیت این نسل را دارند که خود محتاج تربیتند. ممنون از نوشتار دردمندانه و مفید و زیبایتان.

  5. اسحاق سرداری مهر گفت:

    درود بر استاد سریع القلم و سپاس از ایشان به دلیل تشخیص های نت، دقیق و علمی شان از آسیب های اجتماعی جامعه ایرانی. دقیقا عارضه نفی  همدیگر و حتی نفی تمدن و هویت ایرانی توسط خود ما، آسیبی است که به منظور رشد و توسعه اجتماعی و سیاسی نباید نادیده گرفته شود.

  6. محمدحسین باسامی گفت:

    استاد عزیز و گرامی جناب آقای دکتر سریع القلم

    با سلام و خدا قوت و سپاس بابت به روز بودن و نوشتن مقالاتی که درد جامعه را نشان می دهید و راهگشایی. کاش همه دست اندر کاران بتوانند از آن دانش ات بنحو احسن استفاده نمایند و در پیشبرد ایرانی آباد وپیشرو در همه امور کوشاتر باشند و از مشاوره های ان عزیز فرهیخته استفاده تام و تمام نمایند.

    افتخار دیدارت را در پانزدهمین کنفرانس مدیریت داشتم. امیدوارم همواره سلامت ، سرآمد و موفق باشید.

    عزیزانی که وبسایت آن استاد فرهیخته فرزانه فروزنده علم  را مدیریت می نمایید، سلام گرم ما را خدمتش ابلاغ فرمائید.

    شاگردت در پتروشیمی کارون

  7. روحانی گفت:

    در طول زندگی علمی و دانشگاهی ام یکجا اینقدر مهمل و سیاه نمایی ندیده بودم شما بجای مشغول شدن و عشقبازی با تمدن نداشته و مسروقه غربیها و مکاتب جعلی اگر کمی به بطن جامعه ایی که هنوز با اعتقادات الهی و وحیانی و نه اعتقادات پوشالی و وابسته نگاه کنی دلیلش را میفهمی البته اگر بخواهی بفهمی 

    البته این یادداشت در مورد شما و همفکران عاشق  غرب و آمریکایتان کاملاً درست می باشد 

    به عبارتی جناب دکتر! حدیث نفس گفتی 

  8. علی ترابی گفت:

    درود بر استاد گرامی جناب دکتر سریع القلم. نقطه ی قوت تمام نوشته ها و تحلیل هایی که تا کنون از شما خواندم در دو نکته است: شناخت خوب و  همزمان ایران و آمریکا-اروپا. دوم: در تسلط شما بر مکاتب توسعه و اقتصاد. تحلیل های شما به خوبی ارائه ی تبیین چند علتی است و نه تک علتی. علی ترابی. کارشناس ارشد مطالعات آمریکای شمالی

  9. علی ترابی گفت:

    با سلام. درود بر استاد گرامی جناب دکتر سریع القلم. نقطه ی قوت تمام نوشته ها و تحلیل هایی که تا کنون از شما خواندم در دو نکته است: شناخت خوب و همزمان ایران و اروپا. دوم: در تسلط شما بر مکاتب توسعه و اقتصاد. تحلیل های شما به خوبی ارائه ی تبیین چند علتی است و نه تک علتی. علی ترابی. کارشناس ارشد مطالعات آمریکای شمالی

  10. حسین گفت:

    با درود بیکران و مهر بسیار

    استاد ارجمند دکتر سریع‌القلم

    دستمریزاد به تحلیل و نگاه تیزبین شما که نشان از سواد و آگاهی شما از فرهنگ ایران و ایرانی دارد. با بیانی ساده و شیوا حق مطلب ادا شده است. به امید روزی که دلایل سه‌گانه شما برای قبول کردن همدیگر فرهنگ فردی، سازمانی و ملی ما ایرانیان باشد که همانا راه برای توسعه کشور خواهد بود. ای‌کاش سیستم آموزش کشور طوری طراحی میشد از از دوران تحصیلات ابتدائی یا قبل‌تر از آن به آموزش در این خصوص اهتمام میکرد و همه با تمام وجود درک میکردیم که خوشبختی ما در گروه خوشبختی هم نوعان ماست.

    آرزوی سلامت و تندرستی برای شما دارم.

  11. محمد خاکسار گفت:

    سلام بسیار عالی بود.من فکر میکنم اون چیزی که برت نسل ما حداقل بیشتر همه عوامل قابل لمس است و به صورت معضل در امده مورد چهارم است که حضرتعالی اشاره فرمودید.یعنی تخصص نداشتن یا زیاد شدن مدرک داران که علت بسیاری از معضلات جامعه شده است

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Solve : *
27 + 24 =


کپی بردای از مطالب سایت با درج نام و لینک منبع بلامانع است-تمامی حقوق محفوظ است
آموزش زبان ترکی آذری آموزش زبان ترکی آذربایجانی